පුරාවිද්‍යාව සඳහා භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති

පුරාවිද්‍යාව හා උරුම අධ්‍යයන ආයතනය මඟින් ‘පුරාවිද්‍යාව සඳහා භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති (GIS for Archaeology)’ යන මැයෙන්  මාර්ගගත GIS පුහුණු පාඨමාලාවක් ආරම්භ කිරීමට අපේක්‍ෂා කර ඇත. සිතියම් සහ භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති (GIS) පුරාවිද්‍යාත්මක දත්ත කළමනාකරණයේ දී ඉතා වටිනා කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි. පුරාවිද්‍යාව යනු භූගෝලීය සංසිද්ධි හා දැඩි ලෙස සම්බන්ධ වන විෂය ක්ෂේත්‍රයක් වන බැවින් GIS තාක්ෂණය පිළිබඳව මනා වූ දැනුමක් අත්පත් කරගෙන සීටීම එම ක්ෂේත්‍රයේ සිටින්නෙකුට අත්‍යාවශ්‍ය වේ. මේ අනුව පුරාවිද්‍යා ක්ෂේත්‍රය පිළිබඳව උනන්දුවක් ඇති සෑම අයෙකුම ඉතා වටිනා අවස්ථාවක් උදා කර දෙමින් අප ආයතනය විසින් මෙම පාඨමාලාව ඔබ වෙත පිරිනැමීමට බලපොරොත්තු වේ.

‘GIS for Archaeology’ පාඨමාලාව තුළින් GIS හි මූලික කරුණු පිළිබඳ නිසි අවබෝධයක් ලබා දෙන අතර ඵලදායී GIS දත්ත එකතු කිරීමේ ක්‍රමවේදයන් ඉගෙනීම සඳහා අවස්ථාව සපයනු ලැබේ. සිතියම්ගත කිරීම වෙත ආරම්භයේ දී ම ප්‍රමුඛතාවය දී ඇතත් එයට වඩා වැඩි විශ්ලේෂණ හැකියාවන් එදිනෙදා භාවිත යෙදුම් ඔස්සේ සාකච්ඡා කරනු ඇත. එමෙන්ම, නවීන භූ අවකාශීය ප්‍රවේශයන් ඵලදායී තොරතුරු නිරූපණ කාර්ය ප්‍රවාහයක් ලෙස ද සාකච්ඡා කෙරේ. මෙම මාර්ගගත දේශන මාලාවේ සම්පත්දායකයින් වශයෙන් ශ්‍රී ලංකා පුරාවිද්‍යා ක්ෂේත්‍රයේ GIS භාවිතය පිළිබඳ වසර ගණනාවක මනා පළපුරුද්දදක් ඇති විශේෂඥයින් දෙදෙනෙකු අප ආයතනය සමඟ අත්වැල් බැඳගෙන ඇත.

ලියාපදිංචි වීම සඳහා මෙම පෝරමය පුරවන්න. පඨමාලා හා ගාස්තු ගෙවීම පිළිබඳ වැඩි දුර විස්තර ඔබ වෙත අප ආයතනය මඟින් දැනුම් දෙනු ඇත.

ඉගෙනුම් අරමුණු

මෙම පාඨමාලාව සම්පූර්ණ කරන ශිෂ්‍යයෙකු හට :

  • GISහි මූලධර්ම අවබෝධ කර ගැනීම
  • අවකාශීය දත්ත වර්ග තේරුම් ගැනීම
  • දත්ත රැස් කිරීම සහ සිතියම්ගත කිරීම පිළිබඳ තමන්ගේ කුසලතා වර්ධනය කරගැනීම
  • දත්ත කළමනාකරණයේ ගුණාත්මකභාවය වැඩි කිරීම
  • දත්ත විශ්ලේෂණ කාර්ය ප්‍රවාහ අවබෝධ කර ගැනීම
  • දත්ත බෙදා හැරීමේ කාර්ය ප්‍රවාහ අවබෝධ කර ගැනීම
  • GISහි නව ප්‍රවණතා හඳුනා ගැනීම

යන කරුණු පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් ලැබෙයි.

පාඨමාලා අන්තර්ගතය

පළමුවන සැසිය

  1. GIS තාක්ෂණයෙහි මූලධර්ම
    1.1 GIS සහ එහි මූලික සංකල්ප හඳුන්වාදීම
    1.2 දෛශික සහ රාස්ටර් දත්ත ආකෘති

1.3 දෛශික දත්ත ආකෘතිය (ලක්ෂ්‍යය, රේඛාව සහ බහු කෝණික දත්ත)
1.4 පුරාවිද්‍යාව සඳහා GIS යෙදුම්වල වැදගත්කම

දෙවන සැසිය

2. පුරාවිද්‍යා විෂය ක්ෂේත්‍රය තුළ අවකාශීය දත්ත සමඟ කටයුතු කිරීම

2.1 GIS හි දත්ත එකතු කිරීමේ ක්‍රම

2.2 ප්‍රාථමික හා ද්විතීයික දත්ත ප්‍රභවයන්

2.3 ඛණ්ඩාංක පද්ධති අවබෝධ කරගැනීම

2.4 දත්ත සංකේතවත් කිරීම

2.5 නම් පත් සහ අනු සටහන් සමඟ කටයුතු කිරීම

තෙවන සැසිය

3. පුරාවිද්‍යාවේ රාස්ටර් දත්ත හා භූ විද්‍යාත්මක ඓතිහාසික සිතියම් (Raster data in archaeology and Georeferencing historical maps)

3.1 රාස්ටර් දත්ත ආකෘතිය සහ දත්ත වර්ග

            3.1.1 ඓතිහාසික දෘඩ පිටපත් සිතියම්

            3.1.2 ගුවන් ඡායාරූප

            3.1.3 චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප

3.2 .Georeferencing සිතියම් සහ චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප

3.3 Georeferencing ඓතිහාසික සිතියම් භාවිතයේ අභියෝග

සිව්ව්වන සැසිය

4. අවකාශීය දත්ත සංස්කරණය කිරීමේ කාර්ය ප්‍රවාහ

4.1 දෘඩ පිටපත් සිතියමකින් දත්ත සංඛ්‍යාංකකරණය කිරීම

4.2 චන්ද්‍රිකා ඡායාරූප භාවිතා කරමින් ඩිජිටල් කරන ලද ලක්ෂණ යාවත්කාලීන කිරීම

4.3 පුරාවිද්‍යාත්මක ව්‍යාපෘතියක් සකස් කිරීම: නිරීක්ෂණ, ස්ථර සහ වගු

පස්වන සැසිය

5. සිතියම් පිරිසැලසුමක් සෑදීම

5.1 වෘත්තීය සිතියමක අංග

5.2 සිතියම් නිර්මාණය කිරීම සහ නිර්යාත කිරීම

හයවන සැසිය

6. භූ අවකාශීය දත්ත එකතු කිරීම සහ කළමනාකරණය GPS තාක්ෂණය අවබෝධ කර ගැනීම

6.1 GPS තාක්ෂණය හැඳින්වීම

6.2 ක්ෂේත්‍ර දත්ත එක්රැස් කිරීමේ නිවැරදි භාවිතය

6.3 GPS උපාංග වලින් දත්ත ආනයනය කිරීමේ ක්‍රම

6.4 ජංගම පාදක ස්ථානීය දත්ත එකතු කිරීම

හත්වන සැසිය

7. විවිධ දත්ත වර්ග සහ දත්ත ප්‍රභවයන් සමඟ කටයුතු කිරීම

7.1 Excel වගු සහ tabular data සිතියම්ගත කිරීම

7.2 KML දත්ත ආනයනය කිරීම

7.3 දත්ත පරිවර්තනය කිරීමේ මෙවලම් සහ ශිල්පක්‍රම

අටවන සැසිය

8. දත්ත වල ගුණාත්මකභාවය පවත්වාගෙන යාම

 8.1 භූගෝලීය දත්ත සමුදායන්

 8.2 අවකාශීය සහ උප ලක්ෂණ තහවුරු කිරීම

නවවන සැසිය

9. දෛශික භූ සැකසුම් හා දත්ත විශ්ලේෂණය පිළිබඳ හැඳින්වීම

9.1 භූ සැකසුම් මෙවලම් සමඟ කටයුතු කිරීම

9.2 ස්වාරක්ෂක කලාප ජනනය කිරීම

9.3 ඇමුණුම්, විසුරුවා හැරීම, ඒකාබද්ධ කිරීම, අන්තර් ඡේදනය, Union, තෝරාගැනීම යනාදිය    භාවිතය.

9.4 Build geoprocessing models using Model Builder

9.5 මෙවලම් භාවිතයෙන් සුදුසු ක්‍රම අවබෝධ කර ගැනීම සහ හඳුනා ගැනීම

දසවන සැසිය

10. උසස් විශ්ලේෂණය (Advanced Analysis)

10.1 උසස් විශ්ලේෂණය

10.2 රාස්ටර් විශ්ලේෂණය සහ සංඛ්‍යාංක භූමි ආකෘති (DTM)

10.3 ද්‍රව්‍ය හෝ පුරාවිද්‍යාත්මක ස්ථාන සොයා ගැනීම සඳහා ජල විද්‍යාත්මක විශ්ලේෂණය

එකොළොස්වන සැසිය

11. GIS සහ නවීන යෙදුම්වල නව ප්‍රවණතා

11.1 මාර්ගගත සිතියම් සහ දත්ත බෙදා හැරීමේ කාර්ය ප්‍රවාහ

11.2 පුරාවිද්‍යාත්මක දත්ත නිරූපණය සඳහා Story Maps

පාඨමාලා ව්‍යුහය හා තොරතුරු

  • වැඩසටහන් මාතෘකාව : පුරාවිද්‍යාත්මක දත්ත කළමනාකරණය කිරීම, සිතියම්ගත කිරීම සහ විශ්ලේෂණය සඳහා භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධතිය
  • ක්‍රමය   : මාර්ගගත පාඨමාලාවකි
  • ආරම්භක දිනය : 2021.01.11
  • ලියාපදිංචි විය යුතු අවසාන දිනය : 2021.01.05
  • මාධ්‍යය : සිංහල හා ඉංග්‍රීසි
  • වෙන්කර ඇති කාලය : සැසි 11 කි (පැය 22)
  • සැසියක පැවතුම් කාලය : සෑම සැසියක් සඳහා ම පැය 02 ක් වෙන්කෙරෙයි.

                                                : දේශන සහ ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරකම් පැය 01 සහ විනාඩි 40

                                                : සාකච්ඡාව සඳහා විනාඩි 20

  • පාඨමාලා ගාස්තු : රු.10,000

ලියාපදිංචි වීම සඳහා මෙම පෝරමය පුරවන්න. පඨමාලා හා ගාස්තු ගෙවීම පිළිබඳ වැඩි දුර විස්තර ඔබ වෙත අප ආයතනය මඟින් දැනුම් දෙනු ඇත.

*උපාධි අපේක්ෂකයින් සඳහා 50% ක වට්ටමක් ලබා දෙනු ලැබේ.

*මුළු පාඨමාලා ගාස්තුව 2021.01.10 දිනට පෙර ගෙවිය යුතු අතර එදිනට පසුව ගෙවීම් සිදු කරන අයෙකුගේ ගාස්තුව කිසිදු අයුරකින් ආපසු ලබා දීමට නොහැකි බව කරුණාවෙන් සලකන්න.

*අදාල දිනයට පෙර(2021.01.10) ගෙවීම් සිදු කරන අයෙකුට යම්කිසි හේතුවක් නිසා මෙම පාඨමාලාව සදහා සහභාගී වීමට නොහැකි වේ නම්, පාඨමාලා ගාස්තුව ඔහු වෙත ආපසු ලබා දීමට කටයුතු කෙරෙනු ඇත. පරිපාලන ගාස්තු වශයෙන් රුපියල් 500/= මුදලක් මුලු ගාස්තුවෙන් අඩු කරනු ඇත.

*යම්කිසි හේතුවකින් අදාල දිනයට පසු (2021.01.10) ඔහුට/ඇයට මුදල් ගෙවා පළමු වාරයේදී මෙම පාඨමාලාවට සදහා වීමට නොහැකි වේ නම් ඊළඟ වාරයේදී නැවතත් මෙම පාඨමාලාව ආරම්භ වීමෙන් පසු එයට එක් වීමට අවස්ථාව සැලසෙනු ඇත.

පාඨමාලාව සම්පූර්ණ කරන අය සඳහා සහතිකයක් නිකුත් කරනු ලබන අතර 80% සහභාගීත්වය ද අනිවාර්ය වේ.

සහභාගිවන්නන් සඳහා ArcMap හි නවතම අනුවාදයේ පුහුණු (trail) අනුවාදයක් ලබා දෙනු ඇත.

සම්පත්දායකයින්

  • පාඨමාලා දේශකයින් :
  1. සුපුන් සිරිවර්ධන මහතා

          සුපුන් සිරිවර්ධන සිය ප්‍රථම ශාස්ත්‍රවේදී උපාධිය කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයෙන් සම්පූර්ණ කරන ලද අතර විද්‍යාපති උපාධිය (Masters) භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති සහ දුරස්ථ සන්නිවේදනය යන අංශයෙන් ඉහළ සාමාර්ථයන් සහිතව සම්පූර්ණ කරන ලද්දේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙනි.

ඔහු මේ වන විට GIS Solutions Pvt Ltd ආයතනයෙහි ජ්‍යෙෂ්ඨ කළමනාකරුවකු වශයෙන් කටයුතු කරයි. තවද විද්‍යුත් දත්ත කළමනාකරණය සඳහා ArcGIS Server Solution ව්‍යාපෘතියෙහි GIS ව්‍යාපෘති කළමනාකරු සහ GIS විශේෂඥවරයා වශයෙන් ද කටයුතු කරයි.

සාගර විශ්වවිද්‍යාලයේ Transport Geography විෂය සඳහා බාහිර දේශකවරයෙකු වශයෙන් ද ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ විද්‍යාපති උපාධි විෂයමාලාවෙහි භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති සහ දුරස්ථ සන්නිවේදනය විෂය පිළිබඳ බාහිර දේශකයෙකු වශයෙන් ද සුපුන් සිරිවර්ධන කටයුතු කර ඇත. තොරතුරු සහ සන්නිවේදන තාක්ෂණ ඒජන්සිය මඟින් රජයේ තොරතුරු තාක්ෂණ වෘත්තීයවේදීන් සඳහා මාර්ගගත පුහුණුවක් වශයෙන් ක්‍රියාත්මක කෙරුණු GIS as an Effective Decision Supporting Tool යන දේශන සඳහා ද සුපුන් සිරිවර්ධන මහතා සම්බන්ධ විය. තවත් විවිධ වූ මාර්ගගත දේශන සඳහා ද සම්පත්දායකයෙකු වශයෙන් ද ආරාධිත දේශකයෙකු වශයෙන් ද ඔහු සම්බන්ධ වී ඇත.

2016 වසරේ දී ඇමෙරිකාවේ කැලිෆෝර්නියා ප්‍රාන්තයෙහි Esri User Conference, Community Driven Development (CDD) ඇතුළු ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම් රැසක් ලබාගැනීමට ද මොහුට හැකියාව ලැබී තිබෙයි.

2. දර්ශනී සමන්මලී මහත්මිය

දර්ශනී සමන්මලී මහත්මිය සිය විද්‍යාපති උපාධිය (MSc) භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධතිය සහ දුරස්ථ සන්නිවේදනය යටතේ පේරාදෙණිය විශ්වවිද්‍යාලයෙන් සම්පූර්ණ කරන ලද අතර මේ වනවිට සිය දර්ශනපති (MPhil) උපාධිය හදාරමින් සිටියි.

ඇය භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති පිළිබඳව කොළඹ විශ්වවිද්‍යාලයේ බාහිර දේශකවරියක වශයෙන් ද පර්යේෂණ සහකාර ලෙස ද කටයුතු කර ඇත. එසේ ම Spatial Distribution of Air Pollution in the City of Colombo, Sri Lanka සහ GIS MANUAL – VOLUME I යන කෘති ද්විත්වය සඳහා ද දර්ශනී සමන්මලී මහත්මිය සිය දායකත්වය ලබාදෙන ලදී. භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති හා සම්බන්ධව විවිධ දෙස් විදෙස් පර්යේෂණ පත්‍රිකා රැසක් ඇය විසින් ඉදිරිපත් කර තිබෙයි.

භූගෝලීය තොරතුරු පද්ධති හා සම්බන්ධ සිතියම් නිර්මාණය සඳහා ඉහළ නිපුණත්වයක් දක්වන දර්ශනී සමන්මලී මහත්මිය දුරස්ථ සන්නිවේදනය සහ භූගෝලීය ස්ථානගත කිරීමේ පද්ධතිය පිළිබඳව ද මනා දැනුමකින් යුතු වෙයි.

  • බාහිර දේශකයින්
  1. ආචාර්ය නුවන් අබේවර්ධන
    ශ්‍රී ලංකා රජරට විශ්ව විද්‍යාලයේ පුරාවිද්‍යා හා උරුම අධ්‍යයන අංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය

2. රෙස්ටා ප්‍රනාන්දු
විද්‍යාත්මක නිලධාරි, පුරාවිද්‍යා පශ්චාත් උපාධි ආයතනය

3. ක්‍රිශේන් මෙන්ඩිස්
ස්වාධීන පර්යේශකයෙක්

වැඩි විස්තර සඳහා: 0712447624 / 0777428282 / info@iahs.lk